De regel- en automatiseringstechniek wordt steeds belangrijker in het tijdperk van digitalisering. Kampmann is bij de tijd.

Lucht verplaatst zich. Of juist niet. En elektriciteit? 1 = de elektriciteit stroomt. 0 = de elektriciteit stroomt niet. Dat is in essentie waarmee de ventilatiebranche zich bezighoudt: wij verplaatsen lucht. En om dat te bereiken moeten we de lucht met elektrisch aangedreven ventilatoren versnellen. Stroom en lucht – twee echt zeer abstracte elementen. Onzichtbaar. Reukloos. Maar waar de lucht een altijd gelijkblijvend en betrekkelijk eenvoudig te controleren gedrag vertoont, is dit bij elektriciteit complexer. Of beter nog – niet met de stroom op zichzelf. Maar met dat, wat ermee gedaan kan worden. Want dat wordt alsmaar complexer, uitgebreider. Steeds flexibeler. Maar ook beter – in het voordeel van de gebruiker. Concreet: de voortschrijdende digitalisering en connectiviteit stelt gebruikers in staat allerhande technische apparaten met bijvoorbeeld een smartphone te bedienen – in theorie althans. Ongetwijfeld heeft dat wat wij gewoonlijk "smarthome" of "internet der dingen" en in het bedrijfsleven "Industrie 4.0" noemen, de toekomst.

Ook op het gebied van de technische gebouwenuitrusting. Denk je aan Kampmann, dan denk je eerst aan apparaten. Het eerst nog wel aan een convectorputverwarming. Of een ventilatorconvector. Misschien ook een stralingspaneel. Maar weinigen denken aan de besturings- en regeltechniek – waarom ook? Want echt zichtbaar is die niet. Hoogstens als ruimtebedieningsapparaat KaController of als AULTableau. Toch is geen enkel apparaat van Kampmann, hoe zorgvuldig het ook is afgestemd op vermogen en efficiëntie, veel waard zonder een intelligente regeling. Net als elk ander regelbaar apparaat.

En zo is de MSR-techniek, d.w.z. de meet-, stuur- en regeltechniek, een vakgebied dat een grote bijdrage levert aan het succes van Kampmann en waarvan door de digitalisering het uiterste gevergd wordt om de toekomst van de onderneming veilig te stellen. Een uitdaging die Arend Brink (hoofd van productmanagement Regeling en Automatisering bij Kampmann) met zijn team graag aangaat.

Toen Arend Brink 24 jaar geleden bij Kampmann begon, was hij een 'onemanshow' – de eerste en aanvankelijk enige medewerker van de afdeling Regeling. Van digitalisering en connectiviteit was nog geen sprake. Wel was er het analoge regelsysteem Venkatronic, een eenvoudig en robuust apparaat dat lang meeging, tot de markt nieuwe digitale oplossingen eiste. Daaropvolgend ontwikkelden Arend Brink en zijn uitdijende team in 1997 de KaBus, een veldbussysteem op basis van RS485-communicatie dat al volledig parametreerbaar was. Daarmee konden bijvoorbeeld installaties voor secundaire lucht, menglucht en luchtafvoer in maximaal acht zones gezamenlijk worden geregeld. Ook waren de eerste overkoepelende functies mogelijk. Daarmee was de KaBus in die tijd een zeer geavanceerd apparaat.

DE FABRIKANT VAN HET APPARAAT ZORGT VOOR DE BESTE REGELING

Het beginnende digitale tijdperk met zijn snelgroeiende mogelijkheden, met name op het gebied van gegevensuitwisseling, maakt een veel omvangrijkere integratie mogelijk. Gevraagd zijn open systemen, die een interdisciplinaire uitwisseling tussen de installaties mogelijk maken. Weliswaar zijn open MSR-standaards zoals BACnet, Modbus en KNX op TGA-gebied wijdverbreid, maar in de branche is het soms moeilijk om gelijke tred te houden. Al te vaak wordt het thema Regeling en integratie nog veronachtzaamd. Daarbij is de digitale transformatie onvermijdelijk de toekomst. En het is voor alle betrokkenen, van planner tot gebruiker van de ruimte, beter dat de regeling afkomstig is van de fabrikant van het apparaat.

"De mogelijkheid om installaties van de TGA-branche in open systemen voor gebouwbeheer te integreren, is niet alleen een verplichtende uitdaging maar ook een kans."

Het ligt voor de hand: elk huishoudelijk apparaat, van koffiezetapparaat tot wasmachine, heeft een door de fabrikant geïntegreerde regeling. En zo zou het ook met klimaatapparaten moeten zijn. Want de fabrikanten zijn vanzelfsprekend geïnteresseerd in hoogwaardige regelaars op maat, terwijl componenten van derden al gauw te groot zijn. Bovendien vergemakkelijkt de exacte interfacedefinitie van een regeling van de fabrikant de integratie in een compleet automatiseringsconcept. Kampmann zorgt hiervoor met KaControl en maakt zo volledige integratie in open gebouwbeheersystemen mogelijk. En via een duidelijk gedefinieerde interface is ook een duidelijke scheiding van de verantwoordelijkheid van de fabrikant van het apparaat en de ontwikkelaar van het gebouwbeheersysteem gegarandeerd. Hoe dat in de praktijk werkt, kan het best worden verduidelijkt aan de hand van een hotel.

WELKOM IN HET KNX-HOTEL!

Een hotel heeft veel kamers. En vaak zijn alle kamers bezet. Maar dat betekent niet dat de gast permanent op de kamer is. Zeker niet – want doorgaans is de gast overdag weg, geniet in het wellnessgedeelte of zit in het restaurant. Alleen 's nachts is de gast met grote waarschijnlijkheid op zijn kamer. Daarom is het zinloos om alle kamers continu te verwarmen tot bijvoorbeeld 21 graden Celsius, te meer omdat veel gasten juist 's nachts een koeler klimaat waarderen. Geen klimaatregeling voor de kamer is natuurlijk ook geen oplossing. Dat is een taak voor het gebouwbeheersysteem.

Gebruikmakend van de actuele technische mogelijkheden, zou de oplossing er zo kunnen uitzien: het complete gebouw wordt centraal geregeld vanaf de receptie. Alle 'aanspreekbare' installaties van het hotel zijn in het gebouwbeheersysteem geïntegreerd, bijv. door de KNX-standaard – multimedia, verlichting, ramen, wifi, sluitinstallatie enzovoorts, natuurlijk inclusief de klimaatregeling. Als een kamer vrij is, wordt die in een energiezuinige pre-comfortstatus gehouden. Als de gast arriveert, kan de kamer door de receptie direct worden 'geactiveerd', of de gast signaleert door het openen van de kamer met de sleutelkaart zijn aanwezigheid – de kamer schakelt over naar de comfortstatus. Dat betekent dat de airconditioning nog maar een klein deel van de temperatuur hoeft bij te regelen voordat de temperatuur behaaglijk is. En door de EC-technologie, die bijvoorbeeld in Kampmanns ventilatorconvector Venkon is geïnstalleerd, kan het toerental beperkt blijven en het apparaat maximaal in het middengebied werken. Zo is er al een aangename temperatuur als de gast arriveert, en is de gewenste temperatuur snel bereikt – en dat met minimale geluidsemissie. Natuurlijk kan de gast met een ruimtebedieningsapparaat zoals de KaController zijn specifieke aangename temperatuur nog individueel bijregelen.

INTEGRATIE VAN ALLESOMVATTENDE REGELING TIJDIG INPLANNEN

Employees from Kampmann’s ‘Control and Automation’ department

Als de gast de ramen opent omdat hij het te warm vindt, stuurt de regeling op dat moment een signaal naar de verwarming om de temperatuur te verlagen. Met name 's nachts vindt de meeste gasten koelte aangenamer. Een intelligente regeling kan ervoor zorgen dat in dit geval de koude nachtelijke buitenlucht aangevoerd wordt. Talloze andere causale verbanden tussen verschillende installaties kunnen zodanig worden geregeld dat energie-efficiënt een hoger comfort wordt gerealiseerd. Dat is nu al allemaal mogelijk. Men moet alleen maar vroeg genoeg nadenken over het integreren van de daarvoor benodigde intelligentie. Anders gezegd: al in de planningsfase moet er rekening mee worden gehouden dat alle TGA-installaties geschikt zijn voor KNX. En alle apparaten moeten onderling harmonieus functioneren, d.w.z.: KNX spreken. Het klopt: het kost aanvankelijk veel moeite. Maar de marktontwikkeling gaat duidelijk en onherroepelijk in deze richting.

Deze heren krijgen het geregeld: het team voert uiteenlopende taken uit. Ze zijn vertegenwoordigd in productontwikkelingsteams en zorgen voor de naleving van wetten en normen rondom MSR. Ze ondersteunen de verkoop en staan paraat als probleemoplossers en planners van speciale uitvoeringen. Daarnaast scholen ze medewerkers en buitenstaanders in het kader van de Kampus. En natuurlijk ontwikkelen en programmeren ze de regeltechniek voor alle apparaten van de gehele Kampmann-groep. (Op de foto ontbreken Klaus Möller en Heinz Timmreck.)

Complexe klimaatsystemen zoals het HYBRID ECO System van Kampmann, waarbij centrale en decentrale apparaten samenwerken, zijn gevoelige producten. Voor het optimale samenspel van deze componenten biedt Kampmann als probleemoplosser de klant een systeemoplossing als all-inoplossing aan. Het AUL-paneel in combinatie met ondersteuning ter plaatse door de Kampmann-systeemtechnicus maakt het pakket compleet. Een ander relevant aspect van de connectiviteit betreft onderhoud en optimalisatie.

Om een dergelijk systeem permanent zo optimaal mogelijk te gebruiken, moeten de geregistreerde gegevens worden geanalyseerd en bijgesteld. Bij storingen of bijzonder opvallende systeemgegevens kan de regeling direct de betreffende administrator, of dat nu de Facility Manager of de klantenservice is, 'informeren' zodat snel kan worden ingegrepen. Ook hier organiseren de gedefinieerde Kampmann-interfaces de gegevensuitwisseling met het monitoringsysteem.

Zo is de mogelijkheid om installaties van de TGA-branche in open systemen voor gebouwbeheer te integreren niet alleen een verplichtende uitdaging maar ook een kans. Kampmann is met zijn regeltechniek niet alleen up-to-date, maar ook klaar voor een digitale toekomst die klimaatsystemen geschikt maakt voor smartphones.

Picture credits: Digitaliatio @ nadla – iStockphoto